نه تنها مصداق بارز “ما می توانیم” را به نمایش گذاشتیم بلکه بهتر است بگوییم “ما توانستیم”. ما با تکیه بر توان داخلی و بدون اعلام نیاز به متخصصان خارجی توانستیم بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی جهان را در ایران بسازیم.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، پروژه ملی پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس این روزها یکی از فعال ترین پروژه های عمرانی و زیرساختی کشور است. پروژه ای که پس از گذر از فراز و نشیب های بسیار در ۱۱ سال اخیر، این روزها در حال ثمر دهی و درآمدزایی است.

با محمد علی دادور، مدیر عامل و رییس هیات مدیره شرکت نفت ستاره خلیج فارس در خصوص فراز و نشیب های این پروژه ملی به گفت‌وگو نشسته ایم. آنچه در ادامه آمده، مشروح این گفت وگو است.

تسنیم: احداث پالایشگاه ستاره خلیج فارس در طی ۱۱ سال گذشته بارها با رکود مواجه شده بود، علل بروز این رکوردها و عوامل رفع آنها چه بود؟

دادور: اگر منظور از رکود، متوقف شدن پروژه است، اینطور نیست. بلکه این پروژه دچار روزمرگی شده بود و شاهد این بودیم که در مقاطع مختلف، کار با وقفه و کُندی بسیار انجام می شد. بارها تلاش شد تا کارهای لازم برای تسریع در اجرای پروژه انجام شود که تلاش های صورت گرفته، ناکامی ها و موفقیت های نسبی به همراه داشت. اما به لطف خدا و با تلاش مضاعف توانستیم از سال ۹۳ که در این مجموعه حضور دارم، هدفمند در جهت راه اندازی پروژه حرکت کنیم و هر چه گذشت، بر سرعت پیشرفت کار افزوده شد.

تسنیم: چه اقدام متمایزی برای تسریع در اجرای پروژه انجام شد؟

دادور: ما با جهت دهی در بخش های مختلف پروژه، تکمیل فازهای طرح خودکفایی بنزین را شروع کردیم. البته در همان ابتدا فازبندی نکردیم، بلکه بر مبنای این برنامه ریزی کردیم که یک پالایشگاه به چه مواردی نیاز دارد؛ که در وهله اول بحث ایمنی پالایشگاه مطرح شد. از اینرو شروع به راه اندازی ملزومات کردیم و سیستم های آب آتش نشانی را تأمین کرده و جهت دار و در راستای راه اندازی ملزومات ایمنی در بخش های مختلف پالایشگاه اقدام کردیم. در جایی که میزان حجم میعانات گازی بالا است و قرار است اقدامات مختلف بر روی این مواد اشتعال زا صورت گیرد، باید حتما آب وجود داشته باشد؛ از اینرو به عنوان اولین اقدام، سیستم آتش نشانی را فعال کردیم.

برای راه اندازی یک پالایشگاه، ورودی خوراک، گاز، سوخت، آب، برق، بخار و … همه باید آماده باشد. راه اندازی همه موارد، پله پله و گام به گام بررسی و برنامه ریزی شد. البته کار با موانعی هم روبه رو شد که با هماهنگی و تعامل خوب مجموعه پالایش و پخش توانستیم موانع را برطرف کنیم و از مهرماه سال ۹۶ که به پروژه بازگشتیم، شاهد جهشی در اجرای کار برای تکمیل فاز نخست و تسریع در احداث و تکمیل فازهای ۲ و ۳ بودیم.

* بنزین یورو ۵ ایرانی با کیفیت تر از بنزین یورو ۵ اروپایی

تسنیم: کیفیت سوخت تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس در مقایسه با تولیدات روز جهان چگونه است؟

دادور: بنزین یورو ۵ که در این پالایشگاه تولید می شود از نظر آلایندگی زیست محیطی نزدیک به ۴۰ درصد از استاندارد یورو ۵ جهانی بالاتر است. بنزنی که در بنزین باید زیر یک درصد باشد، در حال حاضر بین ۰.۵ تا ۰.۷ درصد است. آروماتیک در شرایط استاندارد باید ۳۵ باشد اما در حال حاضر در بنزین تولیدی پالایشگاه خلیج فارس بین ۲۹.۵ تا ۳۱.۵ است. همچنین میزان گوگرد استاندارد در بنزین باید کمتر از ۱۰ پی.پی.ام باشد اما در حال حاضر کمتر از ۱ پی.پی.ام است. در گازوئیل هم در زمینه میزان گوگرد موجود در سوخت، به کمتر از ۵۰ پی.پی.ام رسیده ایم که برنامه ریزی کرده ایم به کمتر از ۱۰ پی.پی.ام نیز برسیم که موفقیتی کم نظیر در تولید گازوئیل با کیفیت است.

* اعتماد به نیروی متخصص و توان داخلی؛ راز موفقیت ستاره خودکفایی بنزین

تسنیم: این مقدار از موفقیت در تولید سوخت باکیفیت و احداث یک پالایشگاه در مقیاس بسیار بزرگ با کمک نیروهای متخصص خارجی صورت گرفت؟

دادور: به هیچ وجه، تماما این پروژه با تکیه بر توان داخلی و استفاده از توانمندی متخصصان ایرانی به ثمر نشست. حتی در موارد متعددی، شرکت های خارجی از فروش محصول و در اختیار گذاشتن دانش فنی خود به ما امتناع کردند. یکی از اساسی ترین نمونه های این مسئله، کاتالیستی بود که برای تولید بنزین در فاز نخست به آن نیاز داشتیم. شرکت های خارجی صاحب دانش از فروش این محصول به ما خودداری کردند و در شرایطی که اصلا فکر نمی کردند متخصصان ایرانی بتوانند به دانش طراحی و ساخت این کاتالیست دست یابند، ما با استفاده از توان و دانش داخلی، اقدام به تولید این کاتالیست کردیم. هم‌اکنون نیز با کاتالیست ایرانی فرآورده ها را تولید می کنیم و این برای کشور بسیار با ارزش است.

نمونه دیگری که می توان به آن اشاره کرد، سیستم کنترل پالایشگاه است که در آن حتی یک نفر نیروی خارجی وجود ندارد. با وجود اینکه این سیستم کنترل برای شرکت هانیول آمریکا است، اما برای راه اندازی و بهره برداری از آن، حتی یک نفر نیروی خارجی وجود ندارد. سال ۹۵ می خواستند نیرو از ایتالیا بیاورند که من قبول نکردم و اعلام کردیم که با توان داخلی این سیستم را مونتاژ، مطابقت دهی و راه اندازی می کنیم و موفق به این کار هم شدیم.  حتی برخی ماه ها بوده است که حدود ۱۵۰ هزار اینج متر REINSTATE داشتیم. این میزان بسیار دشوار است و در هیچ پروژه ای چنین رکودی نبوده است.

در زمان تحریم برای برخی قطعه ها تحریم بودیم، مانند قطعه ای در «آبگیر دریا». در زمان گذشته آن فیلتر را از انگلیس وارد می کردند، اما بعد از تحریم، شرکت های داخلی آن قطعه را ساختند و نصب کردند و در حال حاضر در حال سرویس دهی است.

از سوی دیگر با هیچ سازنده داخلی و خارجی شوخی نداریم. سازنده داخلی یا خارجی نماینده خود را نفرستد همه نیروها بسیج می شوند و شروع به راه اندازی می کنند. یعنی به یک خودباوری رسیده ایم. یکی از شاخص های موفقیت این پالایشگاه، اعتماد به نیروی متخصص و توان داخلی است.

در گذشته ریسکی در بین مسئولان وجود نداشت و تصور می کردند که حتما باید خارجی‌ها بیایند و این کار را انجام دهند. خودمان، خودمان را باور کردیم. توانستیم ریسک را بپذیریم و اقداماتی انجام دهیم. من منکر آسیب ها نمی شوم اما توانستیم که به خودکفایی برسیم.

* ساخت بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی جهان توسط متخصصان ایرانی

تسنیم: پس به معنای واقعی کلمه “ما می توانیم” را در این پروژه به نمایش گذاشتید؟

دادور: من می گویم نه تنها مصداق بارز “ما می توانیم” را به نمایش گذاشتیم بلکه بهتر است بگوییم “ما توانستیم”. ما با تکیه بر توان داخلی و بدون اعلام نیاز به متخصصان خارجی توانستیم بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی جهان را در ایران بسازیم. پروژه ای که از نظر عایدات اقتصادی و دستاوردهای استراتژیک برای کشور بسیار حائز اهمیت است.

تسنیم: بهره برداری کامل از پروژه تا انتهای ۹۷ برنامه ریزی شده؟

دادور: نه، در آخرین تعدیل های صورت گرفته در برنامه ها، برنامه ریزی کرده ایم تا نیمه ۹۷ بهره برداری کامل از پروژه صورت گیرد.

تسنیم: ۶ ماه پیش بهره برداری کامل از پروژه تا انتهای ۹۷ در برنامه بود؟

دادور: مرتب تلاش می کنیم با بهینه سازی برنامه ها و افزایش تلاش ها، زمان را کمتر و کمتر کنیم. باز هم برنامه را بهینه کردیم و سعی می کنیم تا نیمه ۹۷ بهره برداری کامل را داشته باشیم و ۳۶ میلیون لیتر بنزین، ۱۴ میلیون لیتر گازوئیل، نزدیک به ۲ میلیون لیتر گاز مایع و حدود ۳ میلیون لیتر نفت سفید را به سبد سوخت کشور اضافه کنیم.

* ورود ایران به جمع صادرکنندگان بنزین با تکیه بر توان داخلی

تسنیم: تمام تولید بنزین و گازوئیل یورو ۵ خواهد بود؟

دادور: نه تنها بنزین و گازوئیل، بلکه تمام فرآورده های تولیدی پالایشگاه یورو ۵ خواهد بود.

تسنیم: ایران با تکیه بر پالایشگاه ستاره خلیج فارس به صادرکننده بنزین تبدیل می شود؟

دادور: بله، اینجا جا دارد از آقای مهندس صادق آبادی تشکر کنیم. ایشان نه تنها برای پالایشگاه ستاره خلیج فارس بلکه برای تمامی پالایشگاه‌های کشور بسیار تلاش کردند و نتیجه این تلاش ها و پایش های مستمر این شد که اکنون نیازی به واردات بنزین نداریم و به خودکفایی رسیده ایم. از اینرو می توانیم با برنامه ریزی های لازم در این بخش، به زودی صادرات بنزین را نیز داشته باشیم.

* در میدان عمل همه یک رنگ و یک خانواده بودند

تسنیم: در خصوص نقش قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) در این پروژه بفرمائید. پیوند و همگرایی این قرارگاه سازندگی با مدیران دولتی چگونه بود؟

دادور: در جریان توسعه پالایشگاه ستاره خلیج فارس، رابطه خوبی با قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) به عنوان پیمانکار مادر برقرار شد و اراده خوبی ما در قرارگاه برای اجرا و اتمام پروژه ها دیدیم. ما بعنوان کارفرما با پیمانکار مادر و پیمانکار جزء، یک اتفاق نظر و یک تعامل نزدیک داشتیم و هر روز درگیر این ماجرا بودیم. فرمانده محترم قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) به شدت پشت ماجرا بود و تمام امکانات بسیج شدند. مهندس داوودی از شرکت پیمانکار آبادراهان همواره پای کار بود. آقای دوستی از قرارگاه و آقایان نجفی و چوبدار از آبادراهان حضور داشتند. خط کش ها برداشته شد. در واقع برای به ثمر نشستن پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس اینجا در میدان عمل همه یک رنگ و یک خانواده بودند. همه در هر بخش از جان و دل تلاش کردند و هیچ فرقی بین نیروی پیمانکار مادر با نیروی پیمانکار جزء یا نیروی کارفرما نبود، همه در پروژه همدل بودند. اینچنین همدلی و یکرنگی و تعامل نتیجه بخش بود و شاهد به بهره برداری رسیدن پروژه بزرگ و پیچیده ستاره خلیج فارس هستیم. در سایه همین تلاش و همدلی، بهره برداری از فاز دوم پالایشگاه که قرار بود تا مرداد ماه ۹۷ محقق شود، اکنون محقق شده است.

خبرگزاری تسنیم با گشایش پرونده ویژه‌ای با عنوان “خودکفایی در تولید بنزین” در چهلمین سال انقلاب اسلامی در تلاش است تا ابعاد مختلف این دستاورد مهم ملی را که در سایه تلاش فرزندان متخصص این مرز و بوم و تکیه بر توان داخلی محقق شده، بررسی و منتشر کند.